Σήμερα το Κολέγιο παρουσιάζει τρία σημαντικά έγγραφα, που σχετίζονται με επείγουσες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση: την ασφάλεια, τη μετανάστευση και την άρση υποχρέωσης θεώρησης για τους πολίτες της Ουκρανίας.
Ο κατακερματισμός μας καθιστά ευάλωτους. Σε όλους τους τομείς, επιθυμούμε να υπάρχει μεγαλύτερος συντονισμός, αλληλεγγύη και ενότητα. Μαζί μπορούμε να ξεπεράσουμε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε συλλογικά.
1 / ΕΝΩΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (SECURITY UNION)
Όσον αφορά την ασφάλεια, έχετε ακούσει τον Πρόεδρο Juncker να λέει σε αυτόν εδώ τον χώρο ότι στον απόηχο των επιθέσεων που συγκλόνισαν τις Βρυξέλλες, τη Μαδρίτη, το Λονδίνο, την Κοπεγχάγη και το Παρίσι, ότι είναι καιρός η Ευρώπη να κινηθεί προς μια πραγματική Ένωση Ασφάλειας.
Τα Κράτη Μέλη είναι υπεύθυνα για την διασφάλιση της ασφάλειας των πολιτών τους – αυτό είναι σαφές. Αλλά είναι εξίσου σαφές, ότι οι διεθνείς απειλές που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη υπερβαίνουν την εθνική ασφάλεια.
Η εσωτερική ασφάλεια ενός Κράτους Μέλους είναι ταυτόχρονα και η εσωτερική ασφάλεια ολόκληρης της Ένωσης. Ο κατακερματισμός των νομικών μέσων και των επιχειρησιακών μεθόδων δεν μας επιτρέπει να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά την τρομοκρατία.
Σήμερα, η Επιτροπή παρουσίασε έναν χάρτη πορείας προς μια Ένωση Ασφάλειας, αξιοποιώντας περαιτέρω την Ευρωπαϊκή Ατζέντα για την Ασφάλεια που παρουσίασα πριν από έναν χρόνο περίπου.
Τους τελευταίους δώδεκα μήνες προχωρήσαμε σε διάφορες ενέργειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ατζέντας για την Ασφάλεια. Ορισμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες βρίσκονται ακόμη υπό συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.
Ένα παράδειγμα είναι τα δεδομένα PNR. Είμαι ευγνώμων που με συντριπτική πλειοψηφία, το Ευρωπαϊκού Κοινοβούλιο ενέκρινε την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα δεδομένα PNR, και αύριο το Συμβούλιο θα την υιοθετήσει επίσημα.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι το Κέντρο Αντιτρομοκρατίας της Europol, το οποίο ξεκίνησε τον Ιανουάριο. Το φθινόπωρο θα παρουσιάσουμε πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της Europol και για την αναβάθμιση του Κέντρου.
Αυτή είναι ικανοποιητική πρόοδος, αλλά υπάρχουν και άλλα στοιχεία, όπως τα βασικά εργαλεία ανταλλαγής πληροφοριών και η νομοθεσία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, που δεν προχωρούν με γρήγορους ρυθμού: Για παράδειγμα, οι φιλόδοξες προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με την ποινικοποίηση και την επιβολή κυρώσεων για την τρομοκρατία και για τη ρύθμιση των πυροβόλων όπλων. Άλλες προτάσεις, όπως η πρόταση για τα εκρηκτικά, έχει εγκριθεί αλλά δεν έχει εφαρμοστεί.
Εν τω μεταξύ, συνεχίζουμε το έργο μας και για την αντιμετώπιση της ριζοσπαστικοποίησης. Ναι, η πρόληψη είναι το κλειδί και θα συνεχίσουμε τις προσπάθειές μας και για την κοινωνική ένταξη.
Είναι καιρός να εντείνουμε τις προσπάθειές μας. Τα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθούν να υποφέρουν από τα κενά στην ανταλλαγή πληροφοριών. Πρέπει να κινηθούμε προς την κατεύθυνση μιας πραγματικής και αποτελεσματικής Ένωσης Ασφαλείας
Αύριο στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων στο Λουξεμβούργο, θα παρουσιάσω αυτές τις ιδέες και θα συζητήσω με τους Υπουργούς για το πώς μπορούμε να συνεργαστούμε καλύτερα για την επίτευξη μιας πραγματικής Ένωσης Ασφαλείας.
2 / ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ
Όσον αφορά τη μετανάστευση, όπως και στην ασφάλεια, ο κατακερματισμός είναι αυτό που μας κάνει ευάλωτους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την προσφυγική κρίση μόνο εάν δουλεύουμε σε πνεύμα συνεννόησης και συνεργασίας, μεταξύ μας αλλά και με τρίτες χώρες, όπως την Τουρκία.
Είδαμε την ενότητα στην πράξη, όταν 28 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ κατέληξαν από κοινού σε συμφωνία με την Τουρκία για την πάταξη των διακινητών και τον τερματισμό της παράτυπης μετανάστευσης από την Τουρκία προς την ΕΕ με την αντικατάστασή της, με νόμιμες οδούς επανεγκατάστασης των προσφύγων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σήμερα η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας, με την οποία διαπιστώνει ότι έχει σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος για την πρακτική υλοποίηση της δήλωσης.
Αυτή ήταν, και συνεχίζει να είναι μια κοινή προσπάθεια και πρόκληση για τις Ελληνικές και Τουρκικές αρχές, την Επιτροπή, τα Κράτη Μέλη και τους οργανισμούς της ΕΕ, καθώς και τους διεθνείς οργανισμούς και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Έχουμε ήδη δει μια απότομη μείωση του αριθμού των ατόμων που διασχίζουν παράτυπα το Αιγαίο από την Τουρκία στην Ελλάδα, πράγμα που σημαίνει ότι οι δραστηριότητες των διακινητών στην περιοχή έχουν πληγεί.
Όπως όλοι γνωρίζετε, επιχειρήσεις επιστροφών έχουν ξεκινήσει από τα Ελληνικά νησιά στην Τουρκία, παράλληλα με πτήσεις επανεγκατάστασης απευθείας από την Τουρκία προς τα Κράτη Μέλη της ΕΕ.
ΟΙ Ελληνικές αρχές έχουν θέσει σε εφαρμογή όλες τους απαραίτητους νομικούς και επιχειρησιακούς διακανονισμούς. Η Τουρκία έχει παράσχει τις απαραίτητες νομικές εγγυήσεις για τους Σύριους, και είμαστε σε στενή επαφή με τις Τουρκικές αρχές για να βεβαιωθούμε ότι εγγυήσεις υπάρχουν και για τους μη-Σύριους που χρειάζονται προστασία.
Οι οργανισμοί EASO και FRONTEX παρέχουν ήδη σημαντική υποστήριξη στις Ελληνικές αρχές στα νησιά. Έχει επιταχυνθεί ο προγραμματισμός και η προετοιμασία έργων στο πλαίσιο της διευκόλυνσης για τους πρόσφυγες στην Τουρκία. Ταυτόχρονα, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι είμαστε ακόμη στην αρχή του έργου.
Η βελτίωση των συνθηκών για τους μετανάστες στις εγκαταστάσεις των νησιών αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για την Επιτροπή και εργαζόμαστε από κοινού με τις Ελληνικές αρχές για το σκοπό αυτό.
Η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει το ποσό των 30 εκατ. € στον Ελληνικό Στρατό για να βελτιωθούν οι συνθήκες και χθες, η Επιτροπή προσέφερε 83 εκατ. € στο πλαίσιο του νέου μηχανισμού έκτακτης βοήθειας για τις ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των προσφύγων στην Ελλάδα.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι επιτάχυνση των μετεγκαταστάσεων. Πριν από δύο μέρες άλλα 52 άτομα που χρήζουν προστασίας μεταφέρθηκαν από την Ελλάδα στην Ολλανδία. Πρέπει να φθάσουμε όμως στην μετεγκατάσταση μέσο όρο 6.000 ατόμων ανά μήνα, όπως πει και παλαιότερα. Περίπου το 70% των 50.000 ανθρώπων που βρίσκονται σήμερα στην Ελλάδα είναι επιλέξιμοι για μετεγκατάσταση.
Η Ελλάδα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειες της για τη βελτίωση των συνθηκών. Τα Κράτη Μέλη πρέπει να βοηθήσουν για να επιταχυνθούν οι ρυθμοί μετεγκατάστασης και επανεγκατάστασης.
Η Τουρκία επίσης χρειάζεται να προσπαθήσει περισσότερο και να εφαρμόσει τα αναγκαία μέτρα για την εκπλήρωση των υπολοίπων κριτηρίων του χάρτη πορείας για την απελευθέρωση των θεωρήσεων (Visa) μέχρι το τέλος του Απριλίου, με στόχο την άρση της υποχρέωσης θεώρησης για τους Τούρκους πολίτες, το αργότερο μέχρι το τέλος του Ιουνίου το 2016.
Ο Πρόεδρος Juncker ήταν ξεκάθαρος χθες, όπως έχω τονίσει και εγώ παλαιότερα: δεν μπορεί να προβούμε σε απελευθέρωση των θεωρήσεων, αν δεν πληρούνται όλα τα κριτήρια. Η Επιτροπή θα υποβάλει την τρίτη έκθεση προόδου για την απελευθέρωση των θεωρήσεων για την Τουρκία στις 4 Μαΐου.
Είμαστε σε εγρήγορση και να παρακολουθούμε από κοντά την όλη διαδικασία, ιδιαίτερα για την διασφάλιση των δικαιωμάτων και των κατάλληλων συνθηκών για τις ευάλωτες ομάδες, όπως οι γυναίκες και τα παιδιά, διασφαλίζοντας ότι η εφαρμογή όλων των στοιχείων γίνεται σε πλήρη συμφωνία με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
3 / ΟΥΚΡΑΝΙΑ
Πρέπει να υποστηρίξουμε τη γείτονα χώρα και εταίρο μας την Ουκρανία, όσο συνεχίζει το δρόμο των μεταρρυθμίσεων.
Είμαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω ότι σήμερα η Επιτροπή εξέδωσε νομοθετική πρόταση για να θέσει την Ουκρανία στον κατάλογο των χωρών που δεν χρειάζονται υποχρέωση θεώρησης (visa-free) στον Κανονισμό για τις Θεωρήσεις (Visa Regulation).
Με άλλα λόγια, κάνουμε πράξη την δέσμευσή μας να προτείνουμε ταξίδια χωρίς βίζα στην ΕΕ για τους πολίτες της Ουκρανίας που είναι κάτοχοι βιομετρικών διαβατηρίων. Όπως ανακοινώσαμε το Δεκέμβριο στην τελική έκθεση σχετικά με το Σχέδιο Δράσης Απελευθέρωσης Θεωρήσεων της χώρας (Visa Liberalisation Action Plan).
Η απόφασή μας, είναι επίσης, μια αναγνώριση των προσπαθειών της Ουκρανικής Κυβέρνησης για την εκπλήρωση όλων των κριτηρίων για την επίτευξη εκτεταμένων και δύσκολων μεταρρυθμίσεων στον τομέα της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων.
Η πρόταση θα διαβιβαστεί τώρα στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για συζήτηση και στη συνέχεια για έγκριση. Προσβλέπω ότι τα ταξίδια χωρίς την υποχρέωση θεώρησης για τους πολίτες της Ουκρανίας στην ΕΕ θα γίνουν πραγματικότητα πολύ σύντομα.