ΑΡΘΡΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ «ΕΣΤΙΑ»
Το αντίδοτο στην οικονομική κρίση
Γράψαμε χθες ότι υπάρχει διέξοδος από την οικονομική κρίση. Ότι η ζωή μπορεί να γίνει καλύτερη και με λιγότερα χρήματα, κυρίως δε με λιγότερη σπατάλη. Και ότι το αδυσώπητο κυνήγι του χρήματος, στο οποίο είναι παγιδευμένη η κοινωνία μας, δεν οδηγεί πουθενά.
Στην πραγματικότητα, το αντίδοτο στην οικονομική κρίση είναι η επιστροφή στις βασικές αξίες. Αυτές τις οποίες κινδυνεύει να ξεχάσει η κοινωνία μας, λόγω του καθημερινού αγώνα που δίδουν οι πολίτες για να εξασφαλίσουν άλλοι περισσότερα και άλλοι λιγότερα υλικά αγαθά.
Αυτοσκοπός το χρήμα
Η οικονομική κρίσις την οποία διανύουμε έχει δύο σκέλη. Το ένα σκέλος –το δημοσιονομικό- είναι τα ελλείμματα και τα χρέη του κράτους. Το άλλο σκέλος –το ιδιωτικό- είναι οι οικονομικές δυσκολίες τις οποίες διέρχεται κάθε πολίτης ατομικά. Οι δυσκολίες αυτές μπορεί να είναι από πολύ μεγάλες, απτόμενες ακόμη και της επιβιώσεως των πολιτών, έως πολύ μικρές, οι οποίες όμως έχουν υπερμέτρως μεγαλοποιηθεί. Ειδικότερα:• Ένας άνεργος, ο οποίος δεν έχει κανέναν οικονομικό πόρο, πράγματι αντιμετωπίζει πρόβλημα επιβιώσεως. Και χρήζει αρωγής και προστασίας όχι μόνον από το κράτος, αλλά από κάθε πολίτη που μπορεί να τον βοηθήσει. • Ένας μέσος πολίτης όμως, ο οποίος και απασχόληση διαθέτει και κάποιο πρόσθετο εισόδημα, δεν είναι σε τόσο δύσκολη θέση. Απλώς μειώνονται κατά ένα ποσοστό τα χρήματα που διαθέτει, τα οποία δαπανά ποικιλοτρόπως. Και όμως, η κοινωνική σύγκρουσις που υποτίθεται ότι έχει εκσπάσει στον τόπο μας και προβάλλεται διαρκώς από τα μέσα ενημερώσεως, επικεντρώνεται κυρίως στα προβλήματα του μέσου πολίτη. Παγώνουν ή μειώνονται κατά τι οι μισθοί και αυτό θεωρείται το τέλος του κόσμου. Όμως οι αυξημένοι μισθοί δεν ήταν πραγματικοί. Συνίσταντο ως επί το πλείστον σε πληθωριστικά χρήματα που ανατροφοδοτούσαν τον πληθωρισμό. Αλλά ο κόσμος ζούσε με την ψευδαίσθηση του χρήματος. Αυτό επιζητούσε και αυτό έπαιρνε. Δεν τον απασχολούσε η πραγματική αξία που υπήρχε πίσω από αυτό. Το κυνήγι του χρήματος είχε γίνει αυτοσκοπός για όλους σχεδόν τους πολίτες. Με αποτέλεσμα να χαθεί κάθε άλλη αξία, ηθική ή πνευματική, αλλά ακόμη και η ίδια η αξία του χρήματος. Προείχε η συσσώρευσίς του, ανεξαρτήτως του τι πραγματικά εκπροσωπούσε. Ένα αστικό ακίνητο λ.χ. μπορεί να αύξησε μέσα σε δύο δεκαετίες ακόμη και 20 φορές την αξία του σε χρήμα. Αλλά το ακίνητο ήταν και παραμένει το ίδιο. Ίσως τώρα να είναι και χειρότερο, λόγω της περιβαλλοντικής υποβαθμίσεως. Όσο για τα καταναλωτικά αγαθά, η τιμή τους έπεφτε, αλλά η υπερκατανάλωσίς τους δεν είχε όριο. Οι κυριότερες λοιπόν αξίες στον τόπο μας κατά τις τελευταίες αυτές δεκαετίες ήταν –και είναι- το χρήμα και η κατανάλωσις. Αναλογισθείτε τι διεκδικούσαν μέχρι τώρα οι περισσότεροι συνδικαλιστές: Αυξήσεις μισθών, λιγότερη εργασία και διατήρηση των όποιων κεκτημένων. Και όλα αυτά προς ένα σκοπό: Περισσότερα χρήματα για περισσότερη κατανάλωση, ανεξαρτήτως του αν υπήρχε το παραγωγικό υπόβαθρο που να δικαιολογεί τέτοια κατανάλωση. Ίσως να μην υπήρχε και ηθικό υπόβαθρο, αφού τα σπασμένα της υπερκαταναλώσεως καλούνται να πληρώσουν οι επόμενες γενεές.
Σημεία παρακμής
Να λοιπόν γιατί η παρούσα κρίσις δεν είναι μόνον οικονομική, αλλά είναι πρωτίστως κρίσις αξιών. Αν υπήρχαν πολιτικές αξίες, το πολιτικό μας σύστημα ουδέποτε θα είχε αφήσει τον τόπο να φθάσει στα πρόθυρα της πτωχεύσεως. Αν υπήρχαν κοινωνικές αξίες, η κοινωνία μας ουδέποτε θα επεδίδετο σε τέτοια υπερκατανάλωση εν γνώσει του ότι έτσι υποθηκεύει τις επερχόμενες γενεές. Αν υπήρχαν πραγματικές οικονομικές αξίες, θα επεδεικνύετο μεγαλύτερος σεβασμός προς το ίδιο το χρήμα και στον ανθρώπινο κόπο που κρύβεται πίσω από αυτό. Και αν υπήρχαν στοιχειώδεις ηθικές αξίες, η κοινωνία μας δεν θα είχε φθάσει στην παρακμή στην οποία περιήλθε σήμερα. Το γεγονός ότι ξέσπασε η οικονομική κρίσις είναι κατά βάθος θετικό. Διότι θα εξαναγκάσει ολόκληρη την κοινωνία μας να επανατοποθετηθεί ως προς τις αξίες της. Ο κύριος λόγος για τον οποίο φθάσαμε στο οικονομικό αδιέξοδο είναι το ανελέητο κυνήγι του χρήματος. Και για να βγούμε από το αδιέξοδο, πρέπει να επιστρέψουμε στις βασικές αξίες της ζωής, που δεν είναι φυσικά το χρήμα. Αυτό είναι το πραγματικό αντίδοτο στην οικονομική κρίση.
Ημ/νία Δημοσίευσης: Τρίτη, 30 Νοεμβρίου 2010
«Η ανάρτηση των άρθρων με ιδιαίτερο ενδιαφέρον δεν σημαίνει και απόλυτη ταύτιση με το περιεχόμενο των ιδεών του αρθρογράφου. Τα άρθρα αξιολογούνται ως ενδιαφέροντα για προβληματισμό.»