Του Γιώργου Μακρόπουλου, Καθηγητή Οικονομικών στο Florida International University, Miami
Είναι περασμένα μεσάνυχτα. Ο Κώστας περπατάει πάνω κάτω στην κρεβατοκάμαρά του, ξυπνώντας τη σύζυγό του. ‘Ποιο είναι το πρόβλημα;’, τον ρωτά. ‘Χρωστάω 500 ευρώ στο γείτονά μας τον Γιάννη και δεν έχω να τον πληρώσω’. Η σύζυγός του σηκώνεται και πηγαίνει στο παράθυρο, το ανοίγει και φωνάζει στο απέναντι σπίτι ‘Σοφία, ο σύζυγός μου χρωστά στον άνδρα σου χρήματα και δεν τα έχει.’
Έπειτα κλείνει το παράθυρο, γυρίζει στο κρεβάτι και λέει στον Κώστα. ΄Τώρα έλα για ύπνο, άφησε αυτόν να περπατάει πάνω κάτω΄.
Αυτή η ιστορία υποδεικνύει τη στρατηγική που η Ελληνική Κυβέρνηση έπρεπε να χρησιμοποιεί στις διαπραγματεύσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους της. Από την αρχή της κρίσης ο κ. Παπανδρέου έχει διαπράξει ένα λάθος μετά το άλλο εμφανιζόμενος αδύναμος και ικανοποιώντας όλες τις ιδιοτροπίες τους. Στο τέλος, οι μόνοι που θα πληρώσουν είναι οι Έλληνες.
Ο στόχος της Ελληνικής Κυβέρνησης ήταν να αναχρηματοδοτήσει πλήρως το χρέος με ένα λογικό επιτόκιο. Αυτό μπορεί να ήταν εφικτό, όταν το χρέος ήταν σχετικά μικρό, αλλά κάθε εβδομάδα, το νούμερο φαίνεται να ανεβαίνει, 50, 80, και το τελευταίο 120 δισεκατομμύρια ευρώ! Αυτά τα δάνεια δεν μπορούν να αποπληρωθούν ούτε από αυτή, ούτε από την επόμενη γενιά. Η Ελλάδα έχει μία σχετικά μικρή οικονομία που δεν έχει ούτε διαφοροποίηση, ούτε δυναμισμό. Από την ώρα που μπήκαμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση και έπειτα στην Ευρωζώνη, η Ελλάδα δεν αξιοποίησε τις λίγες ευκαιρίες που η συμμετοχή στην ενωμένη Ευρώπη παρουσίαζε. Διαδοχικές κυβερνήσεις χρησιμοποίησαν με λάθος τρόπο τους πόρους που τους διατέθηκαν.
Από τα χρόνια του πρώτου Παπανδρέου, μέχρι τον Σημίτη που προσπάθησε να βελτιώσει κάποια πράγματα, αλλά ήταν απασχολημένος να μαγειρεύει τα βιβλία ώστε η Ελλάδα να μπει στην Ευρωζώνη. Μέχρι τον Κώστα Καραμανλή, που ήταν κάπου στο διάστημα και έφτασε την Ελλάδα στον γκρεμό μέχρι τον Παπανδρέου Β’ που μπορεί να γίνει ο νεκροθάφτης της χώρας.
Αν ο Πρωθυπουργός θεωρεί ότι τα δεινά της Ελλάδας θα λυθούν παρακαλώντας τους Ευρωπαίους εταίρους μας για χρήματα με ανέφικτους όρους και αποδεχόμενοι ανεπιφύλακτα τις συνταγές αυστηρότητας που προτείνουν, τότε διαπράττει σοβαρό σφάλμα. Δεν γνωρίζω ποιοι τον συμβουλεύουν, μα όποιοι και να είναι πρέπει να αντικατασταθούν άμεσα. Το πακέτο νόμων που πρόσφατα έφερε και ψήφισε στη Βουλή και αυτά που προτίθεται να περάσει, σίγουρα θα καταστρέψουν τη χώρα. Αν και όλοι συμφωνούν με μεταρρυθμίσεις που μειώνουν το κόστος της διακυβέρνησης, ανακόπτουν την επέκταση των κοινωνικών προγραμμάτων και εξαλείφουν τα φορολογικά παραθυράκια, την διαφθορά στην είσπραξη φόρων και την φοροδιαφυγή, οι δραστικές αυξήσεις στους φόρους κατανάλωσης και εισοδήματος δεν θα μειώσουν ποτέ τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Στην πραγματικότητα, το αντίθετο θα συμβεί. Ένα από τα πρώτα μαθήματα που οι φοιτητές των οικονομικών μελετούν είναι η καμπύλη Laffer, την οποία αποδέχονται και οι οπαδοί του Keynes και οι οικονομολόγοι που δίνουν έμφαση στην πλευρά της προσφοράς, και η οποία απλά δείχνει ότι τα φορολογικά έσοδα αυξάνουν μέχρι ένα συγκεκριμένο επίπεδο φορολογικών συντελεστών και έπειτα μειώνονται, λόγω απώλειας κινήτρων για εργασία και επενδύσεις και φυσικά λόγω φοροδιαφυγής, κάτι για το οποίο η χώρα φημίζεται.
Η Ελληνική οικονομία είναι ήδη σε ύφεση και οι αυξήσεις των φορολογικών συντελεστών του Παπανδρέου σίγουρα θα προκαλέσουν οικονομική δυσπραγία από την οποία θα χρειαστούν έτη, αν όχι δεκαετίες να ξεφύγουμε.
Αυτό δεν είναι θεωρία. Είναι ένα γεγονός δοκιμασμένο στο χρόνο. Κάθε οικονομολόγος γνωρίζει ότι οι μειώσεις στους φορολογικούς συντελεστές έχουν ως αποτέλεσμα περισσότερο χρήμα στα χέρια των καταναλωτών και των επιχειρήσεων, που τότε καταναλώνουν και επενδύουν, διευκολύνοντας την οικονομία μίας χώρας να αναστηθεί. Ακόμη και η Ιρλανδία, που είναι στην ίδια θέση οικονομικά με την Ελλάδα, λειτούργησε πιο υπεύθυνα και έλαβε υψηλούς βαθμούς για τις πράξεις της. Η κυβέρνησή της γρήγορα προσχώρησε σε γενναίες περικοπές δαπανών, μα, και αυτό είναι σημαντικό, διατήρησε σταθερούς εταιρικούς φορολογικούς συντελεστές στο 12,5%. Ναι, το διαβάζετε σωστά 12,5%. Επίσης η Ιρλανδία είχε ένα νόμο που έδινε τη δυνατότητα στις νέες επιχειρήσεις να μην πληρώνουν φόρους τον πρώτο χρόνο και τώρα το άλλαξε στα πρώτα τρία χρόνια! Γιατί; Ώστε οι επιχειρήσεις να επενδύσουν και να προσλάβουν ανθρώπους που θα πληρώσουν κάποιους φόρους, και θα ξοδέψουν και οι εταιρείες θα κάνουν μεγαλύτερα κέρδη και θα πληρώσουν κάποιους μεγαλύτερους φόρους. Περισσότερα φορολογικά έσοδα= μικρότερα ελλείμματα. Η Ελληνική Κυβέρνηση, από την άλλη πλευρά, ουσιαστικά αύξησε τον εταιρικό φορολογικό συντελεστή από 25% σε 40% και τον υψηλότερο συντελεστή φόρου εισοδήματος στο 45%. Αύξησε το ΦΠΑ σε 21% και τώρα απειλεί να τον αυξήσει σε 23%. Ως αποτέλεσμα αυτών των νέων νόμων, δεν θα γίνουν νέες επενδύσεις στην Ελλάδα. Οι υπάρχουσες επιχειρήσεις ή θα κλείσουν ή θα μετακομίσουν σε πιο φιλικές στις εταιρείες χώρες. Η καταναλωτική ζήτηση θα πέσει. Οι επιχειρήσεις θα μειώσουν τις επενδύσεις. Η ανεργία θα αυξηθεί δραστικά. Και μαντέψτε τι; Η Ελληνική Κυβέρνηση θα συγκεντρώσει ακόμη λιγότερα έσοδα απ’ ότι τώρα. Μπράβο, κ. Παπανδρέου θα έχετε καταφέρει να καταστρέψετε την Ελληνική οικονομία, χωρίς να φτάσετε κοντά στην επίτευξη του στόχου σας της μείωσης του ελλείμματος.
Ποιος ωφελείται από τη σημερινή στρατηγική; Πρώτον, οι Γερμανικές και Γαλλικές Τράπεζες που έχουν δανείσει στην Ελλάδα το μεγαλύτερο τμήμα του ελλείμματος που δαπανήθηκε. Πρέπει να διασωθούν. Η κ. Μέρκελ απειλεί πάρα πολύ να μην βοηθήσει την Ελλάδα. Δεν έχει επιλογή παρά να βοηθήσει. Οι τραπεζίτες της θα την λυντσάρουν εάν αφήσει την Ελλάδα να πέσει και το ευρώ να καταρρεύσει. Δεύτερον, οι Έλληνες πολιτικοί θα ωφεληθούν. Θέλουν να μπορούν να συνεχίσουν να δανείζονται στις διεθνείς αγορές, ώστε να συνεχίσουν τη συνήθειά τους να ξοδεύουν. Ο Θεός να βοηθήσει ότι έχουν να λάβουν ορισμένες σοβαρές αποφάσεις και το Ελληνικό κράτος να ξεκινήσει να εξυπηρετεί τις οικονομικές του υποχρεώσεις μακροπρόθεσμα.
Και ποιος χάνει; Ο ελληνικός λαός. Πρέπει να πληρώσουν υψηλότερους και υψηλότερους φόρους και να έχουν λιγότερες και λιγότερες ευκαιρίες εργασίας, και πιο σημαντικό, θα πρέπει να πληρώσουν μεγαλύτερο και μεγαλύτερο επιτόκιο στον δανεισμό της κυβέρνησης για τις επόμενες γενιές. Ναι, η λέξη είναι γενιές, γιατί το εξωτερικό χρέος της Ελλάδας, το οποίο είναι ήδη πολύ υψηλό για τόσο μικρή οικονομία, θα συνεχίσει να μεγαλώνει μέχρι η χώρα να μην έχει άλλη επιλογή από τη χρεοκοπία.
Και τότε γιατί να μην πάρει αυτό το πικρό χάπι τώρα; Γιατί να μην χρεοκοπήσει τώρα; Η Ελλάδα δεν θα είναι ούτε η πρώτη, ούτε η τελευταία χώρα. Η Αργεντινή το έκανε. Η Ρωσία το έκανε. Και φαίνονται αυτές οι χώρες εντάξει τώρα. Απορρίπτοντας την τωρινή πορεία της κυβέρνησης οι Έλληνες δεν θα έπρεπε να κουβαλούν αυτό το βαρύ φορτίο επ’ άπειρον. Θα υποχρέωναν την κυβέρνησή τους να σταματήσει να ζει πέραν των δυνατοτήτων της και δεν θα υπήρχε αρκετό χρήμα διαθέσιμο για να σκορπίσουν, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που βάζουν στην τσέπη τους. Φυσικά, συνεπάγεται θυσίες, ειδικά τα πρώρα χρόνια, μα με την λύση που ο κ. Παπανδρέου και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του προτείνουν, οι Έλληνες θα υποφέρουν ούτως ή άλλως. Η διαφορά είναι ότι δεν θα υποφέρουν μόνοι και θα είναι για μικρότερο διάστημα.
Οι Έλληνες πρέπει να πουν ‘Αρκετά!’. Προτείνω ο κ. Παπανδρέου να στείλει ένα εμπιστευτικό γράμμα στην κ. Μέρκελ και στην παρέα της, λέγοντάς της ότι δεν έχουμε άλλα χρήματα (που είναι αλήθεια) και ότι οι Έλληνες πολίτες δεν είναι προετοιμασμένοι να κουβαλήσουν το φορτίο μόνοι για τα λάθη των πολιτικών τους (επ’ ευκαιρία πόσοι από αυτούς έχουν πάει φυλακή;). Μπορεί να τους ζητήσει να απαντήσουν εντός λίγων ημερών αν έχουν κάποια πρόταση που μειώνει σημαντικά το Ελληνικό χρέος (κατά τουλάχιστον 70%) με ένα χαμηλό επιτόκιο (κάτω του 2%). Σε ένα επίπεδο που να επιτρέπει στην Ελλάδα να αναπνεύσει ξανά και που θα επιτρέψει στην οικονομία να ανανήψει και να αναπτυχθεί (και όχι να συρρικνωθεί). Οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης και οι βιομηχανίες τους έχουν ωφεληθεί περισσότερο από την οικονομική κοινότητα. Τα μερίδια των αγορών για τις βιομηχανίες τους έχουν μεγαλώσει, ενώ η μικρή Ελλάδα, και η μικρή Πορτογαλία και η μικρή Ιρλανδία, έχουν δει τα εργοστάσια τους να κλείνουν, κυρίως λόγω αρνητικών οικονομιών κλίμακας και αθέμιτων πρακτικών από τους μεγαλύτερους ανταγωνιστές τους. Οι μικρότερες χώρες έχουν υποχρεωθεί να βασίζονται σε επιδοτήσεις και τον τουρισμό για να επιβιώσουν. Επίσης η Ελλάδα βοήθησε πρόσφατα να μειωθεί η αξία του Ευρώ, κάτι που οι Ευρωπαίοι το ήθελαν για χρόνια. Το φτηνότερο νόμισμα βοήθησε την αύξηση των εξαγωγών της Γερμανίας και της Γαλλίας και θα συνεχίσει να τις ανεβάζει. Σίγουρα η Ελλάδα πρέπει να αποζημιωθεί για αυτό.
Το γράμμα πρέπει να κλείνει: ‘Αν μία αποδεκτή πρόταση δεν έλθει, αγαπητή κ. Μέρκελ, θα βρεθώ στη δυσάρεστη θέση να κηρύξω τη χώρα μας σε πτώχευση. Θα ήθελα να ζητήσω συγνώμη, εξαρχής, για ότι μπορεί να συμβεί στο ευρώ’. Η κ. Μέρκελ μπορεί τότε να αρχίσει να προχωρά πάνω κάτω. Ο κ. Παπανδρεόυ μπορεί να απολαύσει λίγες βραδιές αναγκαίας ανάπαυσης και να ξεκινήσει την σοβαρή δουλειά να αναδιοργανώσει και να λειτουργήσει ένα αποτελεσματικότερο ελληνικό κράτος.