Κυρίες και κύριοι,
Καταλαβαίνω ότι επιθυμείτε να μάθετε περισσότερα για αυτό το μέρος του κόσμου, το οποίο αποτελεί πλέον και μέρος της δικής σας ζωής, αφού όλοι ανήκουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ας ελπίσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να υπάρχει — αν και μπορούμε να συζητήσουμε και γι’ αυτό αργότερα, με βάση και τη δική μου εμπειρία.
Η Ένωση διέρχεται υπαρξιακές στιγμές.
Το θέμα που έχουμε επιλέξει αφορά τη γειτονιά μας, τη Μεσόγειο Θάλασσα.
Ξέρετε, πριν από έξι ή επτά χρόνια, το ενδιαφέρον του κόσμου είχε στραφεί προς την Ασία.
Τώρα επιστρέφει και πάλι στη δική μας γειτονιά, εξαιτίας όσων συμβαίνουν στη Μεσόγειο.
Και, όπως είπα προηγουμένως, η πρόθεσή μου να μοιραστώ μαζί σας ορισμένες σκέψεις, με βάση την εμπειρία μου γύρω από τη Μεσόγειο, με οδηγεί στον πυρήνα της σημερινής μου παρουσίασης: στον ρόλο της χώρας μας, της Ελλάδας, στη Μεσόγειο.
Δεν πρόκειται για έναν νέο ρόλο.
Η Ελλάδα ήταν πάντοτε συνδεδεμένη με τη Μεσόγειο.
Όπου κι αν ταξιδέψει κανείς γύρω από τη Μεσόγειο, βλέπει τα ίχνη της ελληνικής παρουσίας, διότι η Ελλάδα δεν ήταν πάντοτε αυτό που γνωρίζετε σήμερα.
Ήταν κάτι μεγαλύτερο.
Και επειδή πρόκειται για μια κλειστή συνάντηση, μπορώ να μοιραστώ μαζί σας αυτό που πραγματικά πιστεύω.
Η Ελλάδα έγινε μικρή από τη στιγμή που έγινε κράτος.
Και ξέρετε τι εννοώ.
Όπου κι αν ταξιδέψει κανείς στη Μεσόγειο, συναντά πόλεις που φέρουν ελληνικά ονόματα.
Το ίδιο συμβαίνει και στη Μαύρη Θάλασσα, παντού, και βεβαίως στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Αποτελεί για εμάς πηγή υπερηφάνειας το γεγονός ότι είμαστε μέρος της ιστορίας της Μεσογείου.
Η Μεσόγειος, όμως, δεν είναι απλώς ένας γεωγραφικός χώρος.
Είναι ένα ζωντανό σταυροδρόμι πολιτισμών, μια στρατηγική αρτηρία του παγκόσμιου εμπορίου και μια περιοχή όπου η ιστορία και η γεωπολιτική αλληλεπιδρούν διαρκώς.
Σήμερα, ωστόσο, είναι και μια περιοχή που βρίσκεται υπό τεράστια πίεση: από την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, μέχρι την ενεργειακή ανασφάλεια, τις μεταναστευτικές ροές και την αναζωπύρωση των ανταγωνισμών μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Η περιοχή μας, η Μεσόγειος, βρίσκεται για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα δεν είναι παθητικός παρατηρητής.
Δεν μπορεί να είναι.
Είναι δύναμη σταθερότητας, παρά το μέγεθός της, διότι ο ρόλος της Ελλάδας καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από αυτό που αποκαλούμε ήπια ισχύ.
Η γεωγραφία μας μάς τοποθετεί στο σημείο συνάντησης τριών ηπείρων, ενώ η ιστορία μας, όπως ανέφερα προηγουμένως, μας προσφέρει βάθος και προοπτική.
Η συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ μάς προσδίδει τόσο ευθύνη όσο και επιρροή.
Η Ελλάδα σήμερα λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, ανάμεσα στον Βορρά και τον Νότο, ανάμεσα στην παράδοση και τη νεωτερικότητα.
Αλλά επιτρέψτε μου να είμαι σαφής.
Μια γέφυρα δεν είναι ουδέτερο έδαφος, όπως ορισμένοι πιστεύουν.
Είναι ένας ενεργός σύνδεσμος, ένας διευκολυντής του διαλόγου και ένας εγγυητής της συνέχειας.
Αυτός ακριβώς είναι ο ρόλος που επιδιώκει να διαδραματίσει η Ελλάδα.
Πρώτα απ’ όλα, στον τομέα της ασφάλειας.
Η ασφάλεια στη Μεσόγειο δεν μπορεί πλέον να ορίζεται αποκλειστικά με στρατιωτικούς όρους.
Περιλαμβάνει την ενεργειακή ασφάλεια — και εσείς, στη Γερμανία, γνωρίζετε πολύ καλά τι εννοώ όταν μιλώ για ενέργεια — τη θαλάσσια ασφάλεια, την κυβερνοανθεκτικότητα και την προστασία των κρίσιμων υποδομών.
Η Ελλάδα συμβάλλει ενεργά σε όλες αυτές τις διαστάσεις.
Από τη διασφάλιση ασφαλών και κρίσιμων θαλάσσιων οδών, μέχρι τη συμμετοχή σε διεθνείς αποστολές και την ενίσχυση της περιφερειακής αμυντικής συνεργασίας, η χώρα μας αποτελεί πυλώνα σταθερότητας.
Ταυτόχρονα, παραμένουμε σταθερά προσηλωμένοι στο διεθνές δίκαιο, και ιδίως στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, ως τη μόνη στέρεη βάση για την ειρηνική συνύπαρξη στην περιοχή μας.
Δεύτερον, στον τομέα της ενέργειας, η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε κρίσιμο ενεργειακό κόμβο.
Σε μια εποχή κατά την οποία η Ευρώπη επιδιώκει διαφοροποίηση των πηγών της και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, η Ελλάδα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο ως πύλη εισόδου και ως συνδετικός κρίκος, μέσα από έργα υποδομών, διασυνδετήριους αγωγούς και δυνατότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Συμβάλλουμε ενεργά στην αναδιαμόρφωση του περιφερειακού ενεργειακού χάρτη.
Πέρα όμως από τις υποδομές, η Ελλάδα υποστηρίζει ένα ευρύτερο όραμα: την ενεργειακή συνεργασία ως εργαλείο ειρήνης, διότι τα κοινά συμφέροντα μπορούν να οικοδομήσουν κοινή σταθερότητα.
Τρίτον, όπως ανέφερα και στην αρχή, στον τομέα της μετανάστευσης.
Η μετανάστευση δεν είναι μόνο ανθρωπιστικό ζήτημα.
Είναι και γεωπολιτικό.
Η Ελλάδα βρίσκεται από την πρώτη στιγμή στην πρώτη γραμμή των μεταναστευτικών πιέσεων, ήδη από το 2015, όπως είπα προηγουμένως.
Ωστόσο, αντιμετωπίζει αυτή την πρόκληση με υπευθυνότητα και ρεαλισμό.
Προστατεύουμε τα σύνορά μας, ενώ ταυτόχρονα τηρούμε τις διεθνείς μας υποχρεώσεις.
Ζητούμε μια πραγματικά ευρωπαϊκή απάντηση, βασισμένη στην αλληλεγγύη, στη δίκαιη κατανομή των βαρών και στη συνεργασία με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης.
Τέταρτον, στον τομέα της διπλωματίας, η Ελλάδα διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με όλους τους παράγοντες της περιοχής.
Επενδύουμε σε τριμερείς και πολυμερείς συνεργασίες.
Υποστηρίζουμε τον διάλογο, ακόμη και όταν είναι δύσκολος.
Και πιστεύουμε ότι η διπλωματία δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά έκφραση στρατηγικής ωριμότητας.
Σε έναν διχασμένο και κατακερματισμένο κόσμο, η δυνατότητα να συνομιλεί κανείς με όλες τις πλευρές αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα.
Αγαπητοί μου φίλοι,
Η Μεσόγειος υπήρξε πάντοτε, από την αρχή της ιστορίας, καθρέφτης του διεθνούς συστήματος.
Όταν επικρατεί η συνεργασία, ανθίζει.
Όταν αυξάνονται οι εντάσεις, μετατρέπεται σε γραμμή ρήξης.
Σήμερα βρισκόμαστε σε ένα τέτοιο σταυροδρόμι.
Η απάντηση της Ελλάδας είναι σαφής:
Περισσότερη συνεργασία, καλύτερη κατανόηση, αμοιβαίος σεβασμός, περισσότερος διάλογος, μεγαλύτερος σεβασμός στο διεθνές δίκαιο.
Όχι επειδή αυτό είναι εύκολο, αλλά επειδή είναι αναγκαίο.
Ο ρόλος μας δεν είναι να κυριαρχούμε, αλλά να συνδέουμε.
Δεν είναι να κλιμακώνουμε, αλλά να σταθεροποιούμε.
Δεν είναι να διαιρούμε, αλλά να φέρνουμε πιο κοντά.
Και αυτή είναι σήμερα η προτεραιότητά μας σε μια περιοχή όπου χώρες και συμφέροντα βρίσκονται συχνά σε σύγκρουση.
Αυτό δεν αποτελεί μόνο εθνική στρατηγική.
Αποτελεί και ευρωπαϊκή ευθύνη.
Διότι με αυτόν τον τρόπο η Ευρώπη επανασυνδέεται με τις βασικές αρχές πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε, ιδίως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το μέλλον της Ευρώπης είναι αδιαχώριστο από το μέλλον όλων μας και από το μέλλον της Μεσογείου.
Και σε αυτό το μέλλον, η Ελλάδα θα συνεχίσει να στέκεται ως αξιόπιστος εταίρος, ως αξιόπιστος συνομιλητής και ως δύναμη σταθερότητας.
Με αυτές τις σκέψεις προσπάθησα να σκιαγραφήσω τον ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή:
τον ρόλο μιας χώρας που βρισκόταν πάντοτε στο σταυροδρόμι πολιτισμών και στο επίκεντρο μεγάλων συγκρούσεων.
Όπως είπα και στην αρχή, η Μεσόγειος επιστρέφει στη διεθνή σκηνή.
Πρέπει να μετατραπεί σε έναν ευρύτερο χώρο συνεργασίας και σταθερότητας.
Όμως, υπό την πίεση των σημερινών εξελίξεων στην περιοχή, μετατρέπεται και πάλι σε μία από τις πιο σύνθετες και περίπλοκες γειτονιές του κόσμου.
Εμείς, λοιπόν, βρισκόμαστε εδώ ως παράγοντας σταθερότητας, πιστεύοντας ότι, τελικά, θα καταφέρουμε να εξέλθουμε από αυτό το αδιέξοδο.
Βλέπετε τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή, στη Βόρεια Αφρική.
Πρόκειται για μια ολόκληρη περιοχή.
Είμαστε όλοι γείτονες της Ευρώπης και μέρη της Μεσογείου, μέρη της ευρύτερης γειτονιάς μας.
Σας καλωσορίζω, λοιπόν, και πάλι στην Αθήνα, υπό την ιδιότητά μου ως πρώην Δημάρχου Αθηναίων, και σας ευχαριστώ και πάλι για την προσοχή σας.