The Economist, αναδημοσίευση εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Η δημιουργία της εντύπωσης ότι συντελούνται κοσμογονικές αλλαγές στη χάραξη οικονομικής πολιτικής, παγκοσμίως, αν και λανθασμένη είναι δικαιολογημένη. Εάν στηριχθούμε στο κοινό ανακοινωθέν της τελευταίας συνάντησης του G20 στη Νότια Κορέα στις αρχές Ιουνίου, φαίνεται πως εγκαταλείφθηκε η συλλογική δέσμευση στην εφαρμογή της θεωρίας του Τζον Μέιναρντ Κέινς, με βάση την οποία η χάραξη μιας γενναιόδωρης οικονομικής πολιτικής εκ μέρους των κυβερνήσεων μπορεί να στηρίξει την ανάκαμψη.
Αντίθετα από τις θέσεις που είχε υιοθετήσει το G20 στο παρελθόν, συμπεριλαμβανομένης αυτής που είχε ληφθεί ακόμη και τον Απρίλιο, αυτή τη φορά οι είκοσι ισχυρότερες αναπτυσσόμενες και ανεπτυγμένες οικονομίες του κόσμου δεν έκαναν λόγο για τη λήψη μέτρων στήριξης των ασθενών οικονομιών τους. Ανακοίνωσαν, όμως, ότι «οι χώρες που αντιμετωπίζουν σοβαρές δημοσιονομικές προκλήσεις πρέπει να επισπεύσουν τις διαδικασίες προσαρμογής» των ισολογισμών τους.
Ορισμένοι πολιτικοί, ειδικότερα στην Ευρώπη, χαιρέτισαν αυτήν την αλλαγή πλεύσης. Η Γερμανία εδώ και καιρό φωνάζει για την επιβολή δημοσιονομικής εγκράτειας. Στη Βρετανία, ο νέος υπουργός Οικονομικών, Τζορτζ Οζμπορν, χαιρέτισε τη νέα στάση του G20 και τάχθηκε υπέρ μιας δημοσιονομικής προσαρμογής για τη μείωση του ελλείμματος και του κρατικού χρέους.
Από την άλλη πλευρά, οι οικονομολόγοι που ανήκουν στο «στρατόπεδο» του κεϊνσιανισμού κρούουν το κώδωνα του κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι η απότομη και βίαιη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων εκ μέρους των κυβερνήσεων, με τη δραστική μείωση των δαπανών και την αύξηση των φόρων, σε ένα περιβάλλον εύθραυστης ανάκαμψης θα καταδικάσουν τον πλούσιο κόσμο σε αποπληθωρισμό, καταστρέφοντας κάθε προοπτική ανάπτυξης των οικονομιών. Ο Πολ Κρούγκμαν, νομπελίστας οικονομολόγος και αρθρογράφος στην αμερικανική εφημερίδα The New York Times, έγραψε στο blog του ότι η πολιτική αυτή είναι «απόλυτη τρέλα ορισμένων ανισόρροπων που βρίσκονται σε θέσεις εξουσίας».
Υπό μια έννοια, ο κ. Κρούγκμαν έχει όλο το δίκιο με το μέρος του. Θα ήταν πραγματικά τρελό να εφαρμοστούν άμεσα δρακόντεια μέτρα για τη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων σε μεγάλα κομμάτια της παγκόσμιας οικονομίας.
Στην πλειοψηφία των ισχυρότερων οικονομιών του κόσμου η ανάκαμψη ισορροπεί σε τεντωμένο σκοινί. Σε ορισμένες, παρουσιάζονται σημάδια που επιβεβαιώνουν απλώς μια αναιμική ανάπτυξη. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, η αύξηση των θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα ήταν εξαιρετικά απογοητευτική, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που ανακοινώθηκαν από την κυβέρνηση. Αν και τα δημοσιονομικά ελλείμματα δεν μπορεί να αυξάνονται επ’ αόριστον, η πρόωρη άσκηση μιας αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής μπορεί να αποβεί καταστροφική για την οικονομία, όπως, εξάλλου, έδειξαν οι περιπτώσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στα τέλη της δεκαετίας του ’30 και της Ιαπωνίας στα τέλη της δεκαετίας του ’90.
Ενα θετικό στοιχείο στο νέο κεφάλαιο που άνοιξε το G20 είναι ότι η ρητορική του είναι πολύ πιο αυστηρή από την πραγματικότητα. Προς διάψευση των φόβων του κ. Κρούγκμαν, τα σχέδια δημοσιονομικής λιτότητας που έχουν αναγγελθεί είναι πολύ πιο ήπια συγκριτικά με την τελευταία συλλογική τους δέσμευση για μείωση των ελλειμμάτων. Το αμερικανικό Κογκρέσο ακόμη διαπραγματεύεται ένα νέο μίνι πρόγραμμα στήριξης της οικονομίας.
Ακόμη και στην Ευρωπαϊκή Eνωση, όπου οι διαβουλεύσεις για μείωση των ελλειμμάτων είναι πυρετώδεις, η επίδραση των σχετικών μέτρων θα είναι ήπια στο βραχυπρόθεσμο μέλλον.
Οι χώρες που βρίσκονται γύρω από το «μάτι του κυκλώνα», δηλαδή η Ελλάδα, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία, δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να προχωρήσουν σε δραστικές περικοπές των κρατικών δαπανών. Αλλά αναφερόμαστε σε μικρές οικονομίες, με εξαίρεση, ίσως, την Ισπανία που προωθεί περικοπές ανάλογες του 1% του ΑΕΠ της. Η Γερμανία μπορεί να μιλάει με σθένος για την εφαρμογή μιας λιτοδίαιτης οικονομικής πολιτικής, αλλά με μια προσεκτικότερη ματιά ανακαλύπτει κανείς ότι τα μέτρα δεν είναι και τόσο υπερβολικά.
Η Βρετανία, εν αναμονή του «έκτακτου προϋπολογισμού» που θα παρουσιαστεί στις 22 Ιουνίου, πιθανώς να βρεθεί σε δυσκολότερη θέση. Η νέα κυβέρνηση συνασπισμού καλείται να «δαμάσει» ένα δημοσιονομικό έλλειμμα ανάλογο με αυτό της Ισπανίας, αλλά οι μεγάλες περικοπές στις κρατικές δαπάνες δεν θα εφαρμοστούν νωρίτερα από το 2011. Παράλληλα, όμως, η νομισματική πολιτική των κεντρικών τραπεζών θα πρέπει να στηρίζει τις οικονομίες με την άσκηση μιας χαλαρής νομισματικής πολιτικής. Ως εκ τούτου, μια προσεκτικότερη μελέτη των μέτρων που πρόκειται να εφαρμόσουν οι κυβερνήσεις οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι πιθανότητες να ανατραπεί το οικονομικό κλίμα είναι χαμηλές για το τρέχον έτος. Ο πραγματικός κίνδυνος δεν εντοπίζεται στην αυστηρότητα των μέτρων λιτότητας, αλλά στο ότι έχουν χαραχθεί με επιπολαιότητα. Κατά συνέπεια, οι χώρες αυτές χάνουν μια ευκαιρία για να κάνουν τομές που θα είναι σωτήριες για τις οικονομίες στο μέλλον.
Ημ/νία Δημοσίευσης:Κυριακή, 13 Ιουνίου 2010
«Η ανάρτηση των άρθρων με ιδιαίτερο ενδιαφέρον δεν σημαίνει και απόλυτη ταύτιση με το περιεχόμενο των ιδεών του αρθρογράφου. Τα άρθρα αξιολογούνται ως ενδιαφέροντα για προβληματισμό.»