Του Αθ. Χ. Παπανδρόπουλου
Αν ο Μάιος του 1979 ήταν ο μήνας που υπεγράφη η Συμφωνία για την ένταξη μας στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ), τον Ιούνιο του ιδίου έτους εξελέγη με καθολική ψηφοφορία και η κοινοβουλευτική συνέλευση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το σημαντικό αυτό θεσμικό όργανο της σημερινής Ευρωπαϊκής Ενώσεως (ΕΕ) είναι, από την άποψη αυτή, και η μοναδική πολυεθνική κοινοβουλευτική συνέλευση στον κόσμο που εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία.
Παράλληλα, από το 1979 και μετά ενισχύεται συνεχώς και ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το όποιο αποκτά όλο και περισσότερες αρμοδιότητες. Έτσι, η παρούσα Ευρωβουλή, από θεσμικής πλευράς έχει σχεδόν το ίδιο βάρος με το Συμβούλιο Υπουργών το όποιο εκπροσωπεί στις κυβερνήσεις των κρατών – μελών στην κατάρτιση του κοινοτικού προϋπολογισμού και των νόμων πού αποσκοπούν στην διευκόλυνση της κυκλοφορίας προσώπων, εμπορευμάτων, υπηρεσιών και κεφαλαίων εντός της ΕΕ, ή στην προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών. Επίσης, έχει την εξουσία να εγκρίνει τον διορισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και να την υποχρεώσει σε παραίτηση.
Ας σημειωθεί, επίσης, ότι οι πολίτες έχουν την δυνατότητα να υποβάλουν αναφορά στο Κοινοβούλιο για να καταγγείλουν κάθε παραβίαση του κοινοτικού δικαίου. Ακόμα, οι βουλευτές εκλέγουν τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή (Συνήγορο του Πολίτη), αρμόδιο για την εξέταση των καταγγελιών πού υποβάλλουν οι πολίτες σε περίπτωση πού θεωρούν ότι έπεσαν θύματα κακοδιοίκησης από τα θεσμικά όργανα και τούς οργανισμούς τής ΕΕ. Επίσης, αν υπάρχουν ενδείξεις ότι παραβιάστηκε το κοινοτικό δίκαιο, μπορούν να συστήσουν εξεταστική επιτροπή.
Το Κοινοβούλιο συμμετέχει και στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής τής ΕΕ. Για παράδειγμα, απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του για την σύναψη διεθνών συμφωνιών και για την προσχώρηση νέων μελών στην Ένωση. Διεξάγει τακτικά συζητήσεις για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανά τον κόσμο και αποστέλλει παντού παρατηρητές για να ελέγχει τον ελεύθερο και δίκαιο χαρακτήρα των εκλογών.
Η τελευταία μεταρρύθμιση των Συνθηκών, που αποφασίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας τον Δεκέμβριο του 2007, αύξησε ακόμη περισσότερο τις εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πολλούς τομείς. Συνεπώς, Οι 735 ευρωβουλευτές που θα εκλεγούν στις προσεχείς ευρωεκλογές θα έχουν διευρυμένες εξουσίες και, ως εκ τούτου, οι παρεμβάσεις τους θα είναι αποφασιστικές. Η εξέλιξη αύτη είναι ιδιαιτέρως σημαντική. Διότι, όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κρίνει ότι μία πρόταση νόμου είναι κακή και ότι δεν μπορεί να βελτιωθεί, έχει την εξουσία να την απορρίψει στο σύνολό της. Αυτό συνέβη, λόγου χάρη, στην περίπτωση της οδηγίας σχετικά με την απελευθέρωση των λιμενικών υπηρεσιών και της οδηγίας που αφορούσε τις πατέντες λογισμικού.
Οι ευρωβουλευτές μπορούν ακόμα να αναλάβουν την πολιτική πρωτοβουλία και να προτρέψουν την Επιτροπή να τους υποβάλει κάποιο νομοσχέδιο. Άλλωστε, καλούν τακτικά την Ίδια την Επιτροπή και το Συμβούλιο Υπουργών να βελτιώσουν τις υφιστάμενες πολιτικές ή να δρομολογήσουν νέες. Έτσι, το Κοινοβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει σχέδιο νόμου για την ρύθμιση και την απλούστευση των διαδικασιών που αφορούν σε κληρονομικές υποθέσεις διεθνούς χαρακτήρα. Ενθάρρυνε την έγκριση ενός ευρωπαϊκού καταστατικού των ιδιωτικών επιχειρήσεων για να αναπτυχθεί η δραστηριότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε άλλα κράτη-μέλη. Και στις δύο περιπτώσεις,οι βουλευτές έκαναν λεπτομερείς συστάσεις για τον τρόπο με τον όποιο θα μπορούσε να υλοποιηθεί η σχετική νομοθεσία.
Στην μεταρρύθμιση των Συνθηκών συμπεριλαμβάνεται και μία διάταξη σύμφωνα με την όποια ένα εκατομμύριο πολίτες από διάφορα κράτη-μελή μπορούν να πάρουν την πρωτοβουλία και να ζητήσουν από την ΕΕ να εγκρίνει νέους νόμους.
Σημαντικός είναι επίσης ο ρόλος του Ευρωκοινοβουλίου στην εκπόνηση του κοινοτικού προϋπολογισμού και στην χρηστή διαχείριση των χρημάτων της ΕΕ, στο πλαίσιο της υλοποιήσεως του. Κατ’ έπεκτασιν, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συναποφασίζει για προγράμματα και δράσεις που χρηματοδοτούνται από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Έτσι, κάθε χρόνο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, Οι ευρωβουλευτές διεξάγουν πολύμηνες διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο Υπουργών, το όποιο εκπροσωπεί τα κράτη-μελή της ΕΕ για να καθοριστεί το ύψος των εσόδων και των δαπανών της Ένωσης του επόμενου έτους.
Έτσι, τελικως, στις νέες συνθήκες, ο ρόλος και οι εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενισχύθηκαν τόσο πολύ, που έγινε ο απαραίτητος παράγοντας στην κατάρτιση των κοινοτικών νόμων. Τώρα πια, στις περισσότερες περιπτώσεις, για να ισχύσει ένας ευρωπαϊκός κανονισμός ή μία οδηγία, πρέπει να συμφωνήσουν για το περιεχόμενο το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: Είναι αυτό πού ονομάζουμε «συναπόφαση». Για να ισχύσει δε ένας ευρωπαϊκός νόμος σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, πρέπει να υπογραφεί από τον πρόεδρο του Συμβουλίου Υπουργών, αλλά και από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Από αυτά πού προηγούνται, γίνεται αυταπόδεικτη και η σημασία των προσεχών ευρωεκλογών, την οποίαν, δυστυχώς, τα πολιτικά κόμματα που συμμετέχουν σε αυτές υποβαθμίζουν. Ταυτοχρόνως, όμως, υπονομεύουν και δημοκρατικά δικαιώματα των πολιτών από τους οποίους λίγοι γνωρίζουν πως να τα ασκήσουν στην σημερινή ΕΕ. Έτσι, η όποια αποχή από τις κάλπες στις ευρωεκλογές είναι στην ουσία απεμπόληση δημοκρατικών δικαιωμάτων.
Εφημερίδα: Η Εστία
Ημ/νια δημοσίευσης: Τρίτη, 2 Ιουνίου 2009
«Η ανάρτηση των άρθρων με ιδιαίτερο ενδιαφέρον δεν σημαίνει και απόλυτη ταύτιση με το περιεχόμενο των ιδεών του αρθρογράφου. Τα άρθρα αξιολογούνται ως ενδιαφέροντα για προβληματισμό.»