Η Ευρώπη οφείλει πολλά στον Κόνραντ Αντενάουερ, έναν από τους μεγάλους πατέρες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, πρέπει να θυμηθούμε τους λόγους για τους οποίους δημιουργήθηκε το ευρωπαϊκό οικοδόμημα και ποια είναι η κύρια αποστολή του: η ειρήνη και η σταθερότητα.
Φέτος γιορτάζουμε την 60η επέτειο από την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης, η οποία έθεσε τα θεμέλια για την Ευρωπαϊκή Ένωση της ειρήνης, της σταθερότητας και της ενότητας. Στη σημερινή εποχή της αστάθειας και των συνεχών συγκρούσεων στις γειτονικές μας χώρες, είναι απαραίτητο να θυμόμαστε τα επιτεύγματά της Ένωσης.
Περισσότεροι από 65 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχουν εκτοπιστεί από τις πατρίδες τους, προσπαθώντας να ξεφύγουν από τη φτώχεια, την κλιματική αλλαγή, τον πόλεμο και την αστάθεια.
Τα τελευταία δύο χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ένωση καταβάλλει σημαντική προσπάθεια για να δώσει συγκριμένες απαντήσεις στις προκλήσεις που δημιουργεί η μετανάστευση. Έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο, πρέπει όμως να γίνουν ακόμα πολλά. Η Επιτροπή στηρίζει και θα συνεχίσει να στηρίζει όλα τα άλλα κράτη μέλη προς τον σκοπό αυτό.
Η Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπίσει με επιτυχία τις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προκλήσεις του μεταναστευτικού μόνο αν συνεργαστούμε όλοι, με πνεύμα αλληλεγγύης. Ό, τι συμβαίνει στη Συρία, γίνεται αισθητό όχι μόνο στην Τουρκία, αλλά και στην Ελλάδα, τη Γερμανία και τη Σουηδία. Καμία χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της την προσφυγική κρίση.
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να παρέχουμε προστασία στους ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη, να διευκολύνουμε την ένταξη όσων έχουν δικαίωμα να παραμείνουν στην Ευρώπη αλλά και εντατικοποιήσουμε την επιστροφή όσων δεν έχουν δικαίωμα. Επιπλέον, πρέπει να καταπολεμήσουμε το φαινόμενο της παράνομης διακίνησης μεταναστών, και να συνεχίσουμε τις προσπάθειές μας για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών της παράτυπης μετανάστευσης.
Μέσα σε δύο χρόνια, καταφέραμε να ξεπεράσουμε την αρχική έλλειψη συντονισμού και να υιοθετήσουμε μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή πολιτική. Από το 2015, περισσότεροι από 400.000 άνθρωποι έχουν διασωθεί στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο.
Σε ό, τι αφορά το εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρισκόμαστε σε διαδικασία μεταρρύθμισης του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, με στόχο να δημιουργηθεί μια πλήρως αποτελεσματική και δίκαιη πολιτική ασύλου. Προτείναμε ένα σύστημα το οποίο υποστηρίζει όσους έχουν ανάγκη, ενώ παράλληλα εξασφαλίζει αυστηρότερους κανόνες για την καταπολέμηση της κατάχρησης του συστήματος. Απλουστεύονται, αποσαφηνίζονται και συντομεύονται οι διαδικασίες χορήγησης ασύλου, ενώ καθιερώνονται ισχυρότερες εγγυήσεις για τα ατομικά δικαιώματα των αιτούντων άσυλο. Η αλληλεγγύη μεταξύ των Κρατών Μελών αποτελεί κεντρικό πυλώνα του νέου συστήματος.
Η Ιταλία και η Ελλάδα βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της προσφυγικής κρίσης. Για να περιοριστεί η πίεση στα κράτη αυτά, έχουμε ήδη μετεγκαταστήσει, σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, σχεδόν 13.000 ανθρώπους που είχαν ανάγκη άμεσης προστασίας. Μπορούμε όμως, και πρέπει, να κάνουμε ακόμα περισσότερα.
Βραχυπρόθεσμα, πρέπει να αυξηθεί ο ρυθμός των μετεγκαταστάσεων από την Ιταλία και την Ελλάδα. Μακροπρόθεσμα, πρέπει υπάρξει συμφωνία σχετικά με τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου, το οποίο θα μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικά τόσο σε περιόδους ύφεσης, όσο και σε περιόδους υψηλής μεταναστευτικής πίεσης. Μπορεί κράτη μέλη, όπως η Ιταλία και η Ελλάδα να βρίσκονται υπό πίεση, αλλά στο μέλλον, και άλλες χώρες είναι πιθανό να επηρεαστούν άμεσα από την κρίση. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο χρειαζόμαστε ένα πραγματικά ευρωπαϊκό σύστημα μετανάστευσης και ασύλου, το οποίο θα είναι δίκαιο και ισορροπημένο.
Παράλληλα, ενισχύουμε τη διαχείριση των εξωτερικών μας συνόρων. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να επιστρέψουμε στην ομαλή λειτουργία της Σένγκεν.
Η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Συνοριοακτοφυλακής αποτελεί ορόσημο για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών συνόρων. Τα εξωτερικά σύνορα ενός Κράτους Μέλους αποτελούν εξωτερικά σύνορα όλων των Κρατών Μελών. Έχει συσταθεί ομάδα εφεδρείας άμεσης αντίδρασης 1500 συνοριοφυλάκων έτοιμη να επέμβει, μέσα σε διάστημα μόλις πέντε ημερών, σε οποιοδήποτε Κράτος Μέλος, και να ενισχύσει τη δράση των εθνικών αρχών. Χάρις στις ομάδες αυτές, όσοι μετανάστες και πρόσφυγες καταφθάνουν στην Ελλάδα, καταγράφονται και δακτυλοσκοπούνται πλέον συστηματικά.
Επίσης, θα ξεκινήσουν συστηματικοί έλεγχοι για όλους όσοι διασχίζουν τα εξωτερικά μας σύνορα, είτε πρόκειται για Ευρωπαίους πολίτες, είτε για ξένους υπηκόους.
Επιπλέον, έχουμε προτείνει το σύστημα εισόδου/εξόδου (Entry/Exit), το οποίο θα βελτιώσει τους συνοριακούς ελέγχους σε πολίτες τρίτων χωρών που ταξιδεύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών και άδειας ταξιδίου (ETIAS), με το οποίο θα έχουμε τη δυνατότητα να διεξάγουμε πρόσθετους ελέγχους ασφάλειας σε μη Ευρωπαίους ταξιδιώτες, που δεν έχουν υποχρέωση θεώρησης.
Όλα αυτά τα στοιχεία συμβάλλουν στην καλύτερη προστασία και ενίσχυση των εξωτερικών μας συνόρων, η οποία θα μας επιτρέψει να επιστρέψουμε στην ομαλή λειτουργία της Σένγκεν.
Για να μειώσουμε περαιτέρω την παράτυπη μετανάστευση, προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε ασφαλείς νόμιμες οδούς προς την Ευρώπη για εκείνους που χρειάζονται προστασία. Μέσα σε ένα χρόνο, έχουν επανεγκατασταθεί περίπου 14.000 άνθρωποι που είχαν ανάγκη προστασίας από χώρες όπως η Τουρκία, το Λίβανο και την Ιορδανία, με στόχο να φθάσουν τις 22000 μέχρι το καλοκαίρι, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις των Κρατών Μελών.
Για τη σωστή διαχείριση της μετανάστευσης μακροπρόθεσμα, προτείναμε τη δημιουργία ενός κοινού πλαισίου ευρωπαϊκής πολιτικής επανεγκατάστασης.
Επίσης, η Ευρώπη χρειάζεται να προσελκύσει άτομα με δεξιότητες από το εξωτερικό για να μπορέσει να στηρίξει την οικονομική της ανάπτυξη. Γι’ αυτό και προτείναμε την αναμόρφωση του συστήματος της “μπλε κάρτας” ώστε να διευκολυνθεί η έλευση εργαζόμενων υψηλής εξειδίκευσης από τρίτες χώρες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στόχος μας είναι η ένταξη όλων αυτών που έχουν δικαίωμα να βρίσκονται στην Ευρώπη από την πρώτη κιόλας στιγμή. Στο παρελθόν, η ένταξη δεν αποτέλεσε βασική προτεραιότητα για πολλές χώρες οι οποίες καλούνται σήμερα να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες γίνονται πιο πολυπολιτισμικές. Πρέπει να αντιμετωπίζουμε την κατάσταση αυτή ως ευκαιρία και όχι ως απειλή.
Η Ευρώπη παραμένει μια ανοιχτή ήπειρος για εκείνους που χρειάζονται προστασία και για όσους έχουν δικαίωμα να παραμείνουν. Ενθαρρύνουμε τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν όσο το δυνατό πιο αποτελεσματικά την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την επιστροφή, η οποία εξασφαλίζει ταυτόχρονα τα θεμελιώδη δικαιώματα και την αξιοπρέπεια των μεταναστών.
Σε ό, τι αφορά την εξωτερική διάσταση της μεταναστευτικής μας πολιτικής, πρέπει να ενισχύσουμε τη συνεργασία μας με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης ώστε να αντιμετωπίσουμε τα βαθύτερα αίτια της μετανάστευσης, να συμβάλλουμε στις επανεγκαταστάσεις σε παγκόσμια κλίμακα, να καταπολεμήσουμε την παράνομη διακίνηση μεταναστών αλλά και να διασφαλίσουμε την αποτελεσματική επιστροφή εκείνων που δεν έχουν δικαίωμα να βρίσκονται στην Ευρώπη. Η συνεργασία μας με ορισμένες τρίτες χώρες παρουσιάζει ήδη θετικά αποτελέσματα.
Η εφαρμογή της Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας έχει μειώσει δραστικά τις παράτυπες αφίξεις στο Αιγαίο, περιορίζοντας παράλληλα τις απώλειες ανθρώπινων ζωών στη θάλασσα. Ο αριθμός παράτυπων αφίξεων έχει μειωθεί σχεδόν κατά 98%, από την έναρξη ισχύος της Δήλωσης. Χάρη στη συνεργασία μας με την Τουρκία, καταφέραμε να θέσουμε υπό έλεγχο την ανεξέλεγκτη κατάσταση που επικρατούσε προηγουμένως, και να αποτρέψουμε την παράτυπη μετανάστευση κατά μήκος της διαδρομής των Δυτικών Βαλκανίων, δημιουργώντας παράλληλα νόμιμες και ασφαλείς διόδους.
Με το νέο πλαίσιο εταιρικής σχέσης ξεκινήσαμε έναν ουσιαστικό πολιτικό διάλογο με βασικές χώρες καταγωγής και διέλευσης, κυρίως στην Αφρική. Μέσα από μια σειρά επιχειρησιακών μέτρων, συμβάλλουμε στη μείωση του αριθμού των παράτυπων μεταναστών από τις χώρες αυτές, αλλά και στη διάσωση ανθρώπινων ζωών. Επιπλέον στηρίζουμε τις χώρες-εταίρους μας για την καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων διακίνησης μεταναστών και τη βελτίωση της προστασίας των συνόρων τους, ενώ ταυτόχρονα συνεργαζόμαστε για την επανεισδοχή των παράτυπων μεταναστών.
Όπως συμφωνήθηκε, άλλωστε, και στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στη Μάλτα, θα εντείνουμε τις προσπάθειές μας στην Κεντρική Μεσόγειο και ιδίως με τη Λιβύη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Κράτη Μέλη θα συνεχίσουν τους ελέγχους στη Κεντρική Μεσόγειο, προσφέροντας παράλληλα στήριξη στις αρχές της Λιβύης ώστε να είναι σε θέση να αποτρέπουν τις παράτυπες αναχωρήσεις και την απώλεια ζωών στη θάλασσα.
Σε συνεργασία με το Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης και την ‘Ύπατη Αρμοστεία, θα ασκήσουμε πίεση στις αρχές της Λιβύης ώστε να εξασφαλίσουμε ότι θα μεταχειρίζονται με αξιοπρέπεια και σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους μετανάστες και τους αιτούντες άσυλο που φτάνουν στη χώρα. Συμβάλλουμε επίσης στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας προς τις ευάλωτες ομάδες, καθώς και στην ένταξη τους, στην επανεγκατάσταση στο εξωτερικό ή στην επιστροφή στην πατρίδα τους.
Κύριος στόχος μας παραμένει η αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της μετανάστευσης, επενδύοντας σε περισσότερες ευκαιρίες και σε ένα καλύτερο μέλλον. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δημιουργήσαμε το Καταπιστευματικό Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης της ΕΕ για την Αφρική, διαθέτοντας 2.2 δισεκατομμύρια ευρώ για την παροχή ευέλικτης και ταχείας βοήθειας ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε χώρας. Έχουμε επίσης δημιουργήσει το νέο Ευρωπαϊκό Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο, με σκοπό την κινητοποίηση τουλάχιστον 44 δις ευρώ για επενδύσεις σε χώρες-εταίρους.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να είναι ο σημαντικότερος χορηγός ανθρωπιστικής βοήθειας, διαθέτοντας περισσότερα από 9 δις ευρώ για τη διάσωση προσφύγων. Προσφέρουμε βοήθεια στους εκτοπισμένους στο εσωτερικό της Συρίας, στους πρόσφυγες από τη Συρία, όπως και στις κοινότητες υποδοχής τους στο Λίβανο, την Ιορδανία, το Ιράκ, την Τουρκία και την Αίγυπτο.
Βρισκόμαστε σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι, αντιμέτωποι με κρίσιμες προκλήσεις. Οι θεμελιώδεις αξίες της ενότητας και της συνοχής μας απειλούνται. Η προστασία των δικαιωμάτων των ανθρώπων που βρίσκονται σε ανάγκη αποτελεί θεμελιώδη αρχή των δημοκρατιών μας. Η μετανάστευση αποτελεί μέρος της πολυπολιτισμικότητάς μας και έχει συμβάλει θετικά στην ανάπτυξη της ηπείρου μας. Οι προσπάθειές μας για τη δημιουργία μιας ασφαλούς Ευρώπης δεν θα πρέπει όμως να αποβαίνουν σε βάρος της ανεκτικότητας μας.
Σήμερα μία από τις μεγαλύτερες απειλές για την ενότητα και το μέλλον της Ευρώπης είναι η άνοδος του λαϊκισμού, του εθνικισμού και της ξενοφοβίας. Οι ρητορικές αυτές τροφοδοτούν τους φόβους και τις ανησυχίες των πολιτών μας. Από την άλλη πλευρά, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την απειλή της τρομοκρατίας.
Δυστυχώς, το Βερολίνο δέχθηκε και αυτό ένα σκληρό κτύπημα τις παραμονές των χριστουγεννιάτικων εορτών.
Σε αυτές τις κρίσιμες ώρες δεν πρέπει να υποκύψουμε στον φόβο, τη μισαλλοδοξία και τον αποκλεισμό. Η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει τη δυναμική και τον προσανατολισμό της. Για αυτόν το λόγο πρέπει να θυμόμαστε το κοινό παρελθόν μας, προκειμένου να ορίσουμε το κοινό μας μέλλον. Μόνο όλοι μαζί μπορούμε να προχωρήσουμε προς τα εμπρός.
.