κ. Αβραμόπουλε, κατά πόσο απειλεί η προσφυγική κρίση τη συνοχή της Ευρώπης;
Για να διαφυλαχθεί το μέλλον του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, πρέπει να αντιταχθούμε στις φωνές του λαϊκισμού και του εξτρεμισμού. Σήμερα οι λαϊκιστές απειλούν το ευρωπαϊκό όραμα. Κάποιοι πίστεψαν πριν από μερικά χρόνια ότι η οικονομική κρίση θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Ωστόσο, εμποδίσαμε να συμβεί κάτι τέτοιο με κοινές ευρωπαϊκές απαντήσεις. Το ίδιο ισχύει και για την προσφυγική κρίση. Φαίνεται ότι κάποιοι ξεχάσαν τι συνέβη σε αυτήν την ήπειρο μόλις πριν από λίγες δεκαετίες.
Όχι μόνο οι λαϊκιστές, αλλά και πολλοί πολίτες της ΕΕ αναρωτιούνται αν η Ευρώπη θα ξεπεράσει την προσφυγική κρίση.
Η Ευρώπη δεν ήταν προετοιμασμένη να υποδεχθεί έναν τόσο μεγάλο αριθμό προσφύγων. Αυτό έχει αλλάξει πλέον. Το πρώτο εξάμηνο του 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την Ευρωπαϊκή Ατζέντα για την Μετανάστευση και την Ευρωπαϊκή Ατζέντα για την Ασφάλεια. Αποφασίσαμε σχετικά με την κατανομή των προσφύγων μαζί με όλες τις χώρες της ΕΕ. Δυστυχώς όμως, ορισμένα κράτη μέλη, για εσωτερικούς πολιτικούς λόγους, δεν επιθυμούν να συμμορφωθούν με την απόφαση αυτή. Πλέον διαθέτουμε την Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή και Ακτοφυλακή που προστατεύει τα κοινά μας σύνορα.
Ποιος εμποδίζει λοιπόν την προσφυγική πολιτική σας;
Δεν θέλω να απαριθμήσω τις κυβερνήσεις, ωστόσο υπάρχουν ορισμένες που αντιτάσσονται σαφώς και δεν επιθυμούν την επιτυχία της κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής για τους πρόσφυγες.
Αναφέρεστε στην Ουγγαρία και την Πολωνία, αλλά και στη Γαλλία, έτσι δεν είναι;
Δεν πρόκειται να κατηγορήσω κάποια συγκεκριμένη κυβέρνηση. Υπάρχουν όμως κάποιες που δεν συνεργάζονται, επικαλούμενες ως αιτία την κοινή γνώμη. Κάποιες χώρες θα έπρεπε να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Γερμανίας. Όλοι αυτοί οι πολίτες που βοήθησαν τους πρόσφυγες σε σιδηροδρομικούς σταθμούς αποτελούν παράδειγμα πραγματικής αλληλεγγύης.
Ορισμένες όμως χώρες της ΕΕ το βλέπουν διαφορετικά.
Η συμβολή της Καγκελαρίου Άνγκελας Μέρκελ υπήρξε πολύ σημαντική για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης. Η απόφασή της, τον Σεπτέμβριο του 2015, να δεχτεί στη Γερμανία δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες από την Ουγγαρία, συμβολίζει τις ευρωπαϊκές αξίες της αλληλεγγύης και της ανθρωπιάς για τα άτομα που ζητούν προστασία. Η κατάσταση κατά μήκος του Βαλκανικού διαδρόμου ήταν δραματική.
Στην Ουάσιγκτον ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται να διαδραματίζει ηγετικό ρόλο στην “αντι-προσφυγική” πολιτική. Πώς επηρεάζει η στάση του την Ευρώπη;
Η έκβαση των αμερικανικών εκλογών θα έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο στην Ευρώπη από την αποχώρηση της Μ. Βρετανίας. Η πολιτική του για το προσφυγικό δεν ανταποκρίνεται στην αμερικανική παράδοση. Η Ευρώπη πρέπει να αντιμετώπιση την κατάσταση αυτή.
Οι Γερμανοί διερωτώνται: Πόσοι ακόμα πρόσφυγες θα έρθουν στη χώρα;
Δεν μπορούμε να κάνουμε ακριβείς προβλέψεις, δεν θα ήταν σοβαρό εκ μέρους μας. Οι αφίξεις μέσω Ελλάδας και Δυτικών Βαλκανίων έχουν μειωθεί σημαντικά, κάτι που έχει συμβεί και στη Γερμανία, μετά την εφαρμογή της Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας. Σε ό,τι αφορά όμως τη διαδρομή της κεντρικής Μεσογείου μέσω της Ιταλίας, ο αριθμός των αφίξεων ήταν περίπου 180.000, παρουσιάζοντας αύξηση σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη.
Τι έχει μπροστά της η Γερμανία;
Η ικανότητα υποδοχής της Γερμανίας έχει σχεδόν φθάσει στα όριά της. Η Γερμανία έχει δείξει στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο τι μπορεί να πράξει μια χώρα βασιζόμενη σε ανθρωπιστικές και δημοκρατικές αξίες.
Αισθάνεσθε ανίσχυρος;
Όχι. Στόχος μου είναι να πείσω όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να ακολουθήσουν μια κοινή γραμμή. Σήμερα εξάλλου συνεργάζονται πολύ καλύτερα από ό,τι πριν από δύο χρόνια. Δημιουργήσαμε την Ευρωπαϊκή Συνοριοακτοφυλακή η οποία διαθέτει εφεδρεία 1.500 ατόμων και βελτιώνουμε τη διασύνδεση των εθνικών βάσεων δεδομένων με τη Eurodac. Η Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας αποτελεί ένα επιτυχημένο εγχείρημα.
Με χιλιάδες πρόσφυγες να είναι εγκλωβισμένοι στα ελληνικά νησιά και τον χειμώνα να κοιμούνται σε σκηνές. Το θεωρείτε αυτό επιτυχία;
Όλοι οι πρόσφυγες πρέπει να καταγράφονται και να τους παρέχεται φροντίδα στα νησιά, μέχρις ότου ληφθεί απόφαση για την αίτηση ασύλου τους. Η σχετική διαδικασία συχνά απαιτεί μήνες. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί μεγάλη πίεση για τα ελληνικά νησιά. Αν η αίτηση ασύλου απορριφθεί, οι μετανάστες επιστρέφουν από τα ελληνικά νησιά στην Τουρκία. Όλα αυτά πρέπει να γίνονται με μεγαλύτερη ταχύτητα, από την πλευρά μας παρέχουμε στήριξη προς τις ελληνικές αρχές για τον σκοπό αυτό.
Πολύ λίγοι όμως επιστρέφουν σήμερα πίσω στην Τουρκία.
Η τουρκική κυβέρνηση αποδέχεται μόνο πρόσφυγες που επιστρέφουν στην Τουρκία απευθείας από τα νησιά. Και στον τομέα αυτό πρέπει να καταστούν πιο αποτελεσματικές οι διαδικασίες. Τα νησιά δεν μπορούν να συνεχίσουν να επωμίζονται όλο αυτό το βάρος.
Η Ευρώπη θέλει να κλείσει συμφωνίες με χώρες της Βόρειας Αφρικής. Θα επιτύχει κάτι τέτοιο;
Κάθε μία από τις χώρες εταίρους μας, αντιμετωπίζει τις δικές της προκλήσεις και τα δικά της προβλήματα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο συνεργαζόμαστε στη βάση συγκεκριμένων εταιρικών σχέσεων στον τομέα της μετανάστευση. Όπου ακόμα παρουσιάζεται έλλειψη συνεργασίας, σε ό,τι αφορα τη διαδικασία των επιστροφών, θα πρέπει να εργαστούμε με στοχευμένα κίνητρα. Μπορούμε όμως να κάνουμε περισσότερα εντός της Ευρώπης. Συχνά, οι επιστροφές αποτυγχάνουν λόγω της αργής και πολύπλοκης διαδικασίας, είτε λόγω της διαφυγής όσων πρόκειται να επιστρέψουν. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα εκδώσει αύριο νέες συστάσεις, προκειμένου τα κράτη μέλη να κάνουν πλήρη χρήση των δυνατοτήτων που τους παρέχει η ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ.
Ο Υπουργός Εσωτερικών, Thomas de Maizière, ζητά κέντρα υποδοχής στη Βόρεια Αφρική. Τον υποστηρίζετε;
Δεν έχουμε ακόμη συζητήσει το θέμα αυτό σε επίπεδο ΕΕ. Ιδιαίτερα στη Λιβύη, η κατάσταση δεν έχει σταθεροποιηθεί. Μόνο μια περιοχή κατά μήκος των ακτών βρίσκεται υπό τον έλεγχο του κράτους, στην υπόλοιπη χώρα η κατάσταση είναι ανεξέλεγκτη. Η συνεργασία μπορεί να βελτιωθεί και στην περίπτωση της Τυνησίας. Κάθε μία από αυτές τις χώρες αντιμετωπίζει τα δικά της προβλήματα.
Το Αφγανιστάν είναι αρκετή ασφαλής χώρα, ώστε να επιστρέψουν οι πρόσφυγες;
Υπάρχουν ασφαλείς περιοχές στο Αφγανιστάν. Αλλά πρέπει κανείς να γνωρίζει πραγματικά πολύ καλά τις διάφορες περιοχές, προκειμένου να καταλήξει σε αξιόπιστα συμπεράσματα σχετικά με την ασφάλειά τους. Κάθε περίπτωση πρέπει να αξιολογείται με βάση τα δικά της χαρακτηριστικά.
Η επίθεση στο Βερολίνο έδειξε ότι μεμονωμένοι τρομοκράτες χρησιμοποιούν τις μεταναστευτικές οδούς. Ο κίνδυνος από πλευράς ασφάλειας είναι μεγάλος;
Υπάρχουν κάποιες ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως η επίθεση στο Βερολίνο. Σχεδόν όλα τα άτομα που έρχονται στην Ευρώπη διασχίζοντας τη Μεσόγειο, προσπαθούν να ξεφύγουν ακριβώς από τους τρομοκράτες αυτούς. Σε ό,τι αφορά τα ζητήματα ασφαλείας η κατάσταση στην Ευρώπη είναι ακόμα πολύ κατακερματισμένη. Οι αστυνομικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες πληροφοριών θα πρέπει να βελτιώσουν τη συνεργασία τους με άλλες αρμόδιες αρχές. Αυτό ισχύει τόσο σε επίπεδο ΕΕ, όσο όμως και εντός των κρατών μελών.
Και δεν υπάρχει ακόμη ευρωπαϊκή υπηρεσία πληροφοριών που να εντοπίζει τους τρομοκράτες.
Από τη μία πλευρά, κάθε χώρα θέλει να επωφελείται από τις πληροφορίες της γειτονικής χώρας, αλλά από την άλλη τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι απρόθυμα να μοιραστούντις δικές τους πληροφορίες. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνεται αποδεκτό. Εν προκειμένω έχει σημειωθεί πρόοδος. Σύντομα θα δημιουργηθεί το κοινό σύστημα εισόδου/εξόδου της ΕΕ. Ήδη υπηρεσίες και οργανισμοί συνεργάζονται για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας στην Ευρώπη. Η συνεργασία επίσης μεταξύ των ευρωπαϊκών αρχών και των εταιρειών του Διαδικτύου έχει ενισχυθεί. Όμως, ο αγώνας κατά των τρομοκρατών θα συνεχίσει να μας απασχολεί και στο μέλλον.
Σήμερα η ΕΕ γνωρίζει την ταυτότητα κάθε πρόσφυγα που καταφθάνει στην Ευρώπη;
Η Ευρώπη έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον συγκεκριμένο τομέα. Πλέον, λαμβάνονται δακτυλικά αποτυπώματα από κάθε μετανάστη και πρόσφυγα που φθάνει στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ στην Ιταλία ή την Ελλάδα, και μέσω συνεντεύξεων που πραγματοποιούν εμπειρογνώμονες, συλλέγονται περισσότερες πληροφορίες.
Εν τούτοις παραμένει αβέβαιο εάν ο πρόσφυγας έχει δηλώσει ή όχι τα σωστά στοιχεία για το άτομό του.
Το σύστημα λειτουργεί. Μπορούμε να ταυτοποιούμε γρήγορα τα ύποπτα άτομα. Και είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν ένα άτομο έχει εισέλθει στην Ευρώπη στο παρελθόν, και πού έχει ταξιδέψει εντός της Ευρώπης. Η αποτελεσματικότητα των πληροφοριακών συστημάτων εξαρτάται φυσικά από τις προσπάθειες που καταβάλλονται στα Κράτη Μέλη.